Bir vakfa ya da derneğe yardım etmeye karar verdiğinizde akla gelen ilk soru genellikle şu oluyor: "Yaptığım bağışın ne kadarını vergiden düşebilirim?" Cevap, bağışın büyüklüğünden çok bağışı kime, hangi amaçla ve hangi belgeyle yaptığınıza bağlı. Dini kuruluş bağışı vergi açısından iki farklı rejime tabi olabiliyor: bir kısmı gelirinizin belirli bir yüzdesiyle sınırlı şekilde indirilirken, bir kısmı tamamen indirim konusu yapılabiliyor. Aradaki fark, aynı tutarda bağış için ciddi bir vergi tasarrufu farkı anlamına geliyor.
Gelir Vergisi Kanunu, bağış indirimini kurumun hukuki statüsüne bağlamış durumda. Yani "hayır amaçlı verdim" demek tek başına yeterli değil; bağışı alan tarafın belirli niteliklere sahip olması gerekiyor. İndirim hakkı doğuran başlıca alıcılar şunlar:
Türkiye Diyanet Vakfı gibi büyük ve kurumsal yapılar genellikle bu listedeki statülerden birine sahiptir; ancak bunu varsaymak yerine teyit etmek daha sağlıklı. Vergi muafiyeti tanınan vakıflar ile kamu yararına çalışan dernekler resmi listeler halinde yayımlanır; bağış yapmadan önce kurumun adını bu listelerde görmek ya da doğrudan kurumdan statüsünü sormak, sonradan reddedilen bir indirimle uğraşmaktan çok daha kolaydır.
Mahalledeki bir cami derneğine elden verilen para, tanıdığınız bir aileye yapılan yardım, zekât veya sadaka niteliğindeki nakit aktarımlar ise indirim doğurmaz. Vergi mevzuatı bu tür yardımların manevi değerini tartışmaz; sadece belgelendirilebilir ve statüsü tanımlı bir kuruma yapılmadığı için matrahtan düşülmesine izin vermez.
Kural olarak, uygun kuruluşlara yapılan bağışlar beyan edilecek gelirin yüzde 5'ine kadar indirilebilir. Kalkınmada öncelikli yörelerde bu oran yüzde 10'a çıkar. Buradaki "beyan edilecek gelir", bağış indirimi öncesindeki matrahtır; yani hesabı yaparken önce gelirinizi bulup sonra yüzdeyi uygularsınız.
Bunun önemli bir istisnası var: ibadethaneler ile yaygın din eğitimi verilen tesislerin inşası ya da faaliyetlerini sürdürmesi amacıyla yapılan bağışlar, yüzde 5 sınırına takılmaz ve tamamı indirim konusu yapılabilir. Aynı ayrıcalık okul, sağlık tesisi, öğrenci yurdu, huzurevi, çocuk yuvası ve bakım merkezleri için de geçerlidir. Ancak